- Քննություն 2 հարցեր 2 րոպե
- Քննություն 1 հարցեր 1 րոպե
- Քննություն 4 հարցեր 4 րոպե
- Քննություն 6 հարցեր 6 րոպե
- Քննություն 6 հարցեր 6 րոպե
- Քննություն 3 հարցեր 3 րոպե
- Քննություն 2 հարցեր 2 րոպե
Հեպատիտ B-ի բուժումը
Բուժման նպատակը՝
Բարձրացնել կյանքի որակն ու տևողությունը (երկարատարությունը) կանխելով՝
- ցիռոզի զարգացումը
- ցիռոզի դեկոմպենսացիան
- լյարդի տերմինալ ախտահարումը
- ՀՑԿ
- մահը
Հակավիրուսային թերապիայի լրացուցիչ նպատակներն են`
- կանխել մորից երեխային փոխանցումը
- հեպատիտ B-ի ռեակտիվացումը
- HBV-ի հետ կապված արտալյարդային դրսևորումների կանխարգելումը
- Բուժումը
HBsAg-ի անհետացումը դիտվում է որպես օպտիմալ բուժման վերջնակետ, որը կոչվում է «ֆունկցիոնալ ապաքինում», բայց դա հազվադեպ է ձեռք բերվում ներկայիս հակավիրուսային դեղերով: Քանի որ քրոնիկ HBV վարակը հնարավոր չէ ամբողջությամբ արմատախիլ անել cccDNA և ինտեգրված HBV ԴՆԹ-ի պահպանման պատճառով, մնում է անհայտ, արդյոք HBsAg-ի կորուստը ավելացնում է քրոնիկ HBV վարակի երկարատև բարդությունների կանխարգելումը, քան այն, ինչին կարելի է հասնել միայն HBV ԴՆԹ-ի ռեպլիկացայի ճնշումով: ՀՑԿ-ն կարող է զարգանալ նույնիսկ HBsAg-ի սպոնտան էլիմինացայի դեպքում (տարեկան մոտավորապես 0.55%):
- HBV ԴՆԹ մակարդակի երկարատև ճնշումը հանդիսանում է բուժման բոլոր ընթացիկ ռազմավարությունների հիմնական վերջնակետը:
- HBeAg-դրական քրոնիկ հեպատիտ B-ով պացիենտների մոտ HBeAg անհետացումը, հակա-HBe սերոկոնվերսիայով կամ առանց դրա, արժեքավոր վերջաբան է, քանի որ այն հաճախ արտացոլում է խրոնիկական HBV վարակի մասնակի իմունային կառավարում:
- Կենսաքիմիական պատասխանը արտացոլող ԱԼՏ-ի նորմալացումն պետք է համարվի որպես լրացուցիչ վերջակետ, որը ձեռք է բերվում HBV-ի ռեպլիկացայի երկարատև ճնշումով պացիենտների մեծ մասի մոտ:
- HBsAg-ի անհետացումը, HBs-սերոկոնվերսիայով կամ առանց դրա, օպտիմալ վերջակետ է, քանի որ դա ցույց է տալիս HBV-ի ռեպլիկացայի և վիրուսային սպիտակուցների էքսպրեսիայի խորը ճնշում:
Բուժման ցուցումներ՝
HBeAg-դրական և HBeAg-բացասական քրոնիկ հեպատիտ B-ի բուժման ցուցումները չեն տարբերվում։
Բուժումը սկսելու վերաբերյալ որոշում ընդունելու համար գլխավորապես օգտագործվում են երեք չափանիշ՝
- HBV ԴՆԹ մակարդակը շիճուկում,
- ԱԼՏ ակտիվությունը,
- լյարդի ախտահարման ծանրությունը:
Քրոնիկ B հեպատիտով անձանցից ովքե՞ր պետք է բուժվեն՝
- Բոլոր այն պացիենտները, որոնք ունեն HBeAg-դրական կամ -բացասական քրոնիկ հեպատիտ B, որը բնորոշվում է HBV ԴՆԹ >2000 ՄՄ/մլ, ԱԼՏ >ULN և/կամ առնվազն չափավոր լյարդի նեկրոբորբոքում կամ ֆիբրոզ, պետք է բուժվեն:
- Կոմպենսացված և դեկոմպենսացված ցիռոզով պացիենտները (կամ ցիռոզ մեծահասակների մոտ հիմնված APRI ինդեքսի >2 վրա) բուժման կարիք ունեն անկախ HBV ԴՆԹ-ի և ԱԼՏ մակարդակից:
- Բուժում պետք է սկսեն HBV ԴՆԹ > 20 000 ՄՄ/մլ, ԱԼՏ >2xULN ունեցող պացիենտների մոտ` անկախ ֆիբրոզի աստիճանից:
- 30 տարեկանից բարձր պացիենտները, որոնք ունեն HBeAg-դրական քրոնիկ HBV վարակ, մշտապես նորմալ ԱԼՏ և բարձր HBV ԴՆԹ մակարդակ, կարող են բուժվել անկախ լյարդի հիստոլոգիական ախտահարումների ծանրությունից :
- Այն պացիենտները, որոնք ունեն HBeAg-դրական կամ HBeAg-բացասական քրոնիկ HBV վարակ և ՀՑԿ-ի կամ ցիռոզի ընտանեկան պատմություն և արտալյարդային դրսևորումներ, կարող են բուժվել, նույնիսկ եթե տիպիկ բուժման ցուցումները չեն դիտվում:
Հաստատված հակավիրուսային դեղամիջոցները՝
- Նուկլեոզիդային անալոգներ (լամիվուդին, տելբիվուդին, էմտրիցիտաբին, էնտեկավիր)
- Նուկլեոտիդային անալոգներ(ադեֆովիր և տենոֆովիր)
- Պեգիլացված ինտերֆերոն
Դեղամիջոցներ, որոնք առաջարկվում են մեծահասակների մոտ քրոնիկ հեպատիտ B-ի բուժման համար դեղաչափերը (ԱՀԿ 2015)
Դեղամիջոց | Դեղաչափ |
TDF (տենոֆովիր) | 300 մգ օրը մեկ անգամ |
TDF+FTC (տենոֆովիր և էմտրիցիտաբին) | 245 մգ + 200 մգ օրը մեկ անգամ |
ETV (էնտեկավիր, մեծահասակները լյարդի կոմպենսացված հիվանդությամբ, ովքեր նախկինում չեն ստացել լամիվուդին) | 0,5 մգ օրը մեկ անգամ |
ETV (էնտեկավիր, լյարդի դեկոմպենսացված հիվանդությամբ մեծահասակներ) | 1.0 մգ օրը մեկ անգամ |
Peg-IFNα-2a (ՊԷԳ-ԻՖՆ-ալֆա-2a) | 180 մկգ շաբաթ մեկ անգամ |
Peg-IFNα-2b (ՊԷԳ-ԻՖՆ-ալֆա-2b) | 0,5 կամ 1,0 մկգ կգ շաբաթական |
Քրոնիկական հեպատիտ B ժամանակակից բուժման ռազմավարության հիմնական առանձնահատկությունները (EASL 2017)
Հատկություններ | PegIFNα | ETV, TDF, TAF |
Նշանակման ձև | Ենթամաշկային ներարկումներ | Պերօրալ |
Բուժման տևողությունը | 48 շաբաթ | Երկարաժամկետ մինչև HBsAg անհետացումը (տարիներ անց ՆԱ դադարեցումը կարող է դիտարկվել որոշ ընտրված դեպքերում) |
Տանելիություն | Վատ | Լավ |
Երկարատև անվտանգության | Բուժման անբարենպաստ երևույթները շատ հազվադեպ են պահպանվում (հոգեբուժական, նյարդաբանական, էնդոկրինոլոգիական) | Հավանաբար ոչ (անորոշոն են երիկամների ֆունկցիայի, ոսկրային հիվանդություններ վերաբերյալ որոշ ՆԱ-ի համար) |
Ռազմավարութուն | Շատ են (դեկոմպենսացված հիվանդություն, ուղեկցող հիվանդությնները և այլն) | Չկան (դոզայի ճշգրտումը ըստ eGFR) |
Ստրատեգիա | Երկարատև իմունային հսկողության ենթադրություն՝ կուրսային բուժման միջոցով | Վիրուսի ռեպլիկացիան խոչընդոտելով, հեպատիտի և հիվանդության առաջընթացի դադարեցում |
Վիրուսի ճնշման մակարդակ | Չափավոր | Համընդհանուր բարձր |
Ազդեցություն HBeAg անհետացման վրա | Չափավոր՝ կախված ելակետային հատկանիշներից | Առաջին տարում ցածր է, երկարատև բուժման ընթացքում չափավոր աճում է |
Ազդեցություն HBsAg մակարդակի վրա | Փոփոխական՝ կախված ելակետային հատկանիշներից (ընդհանուր առմամբ ավելի բարձր ՆԱ-ի համեմատ) | Ցածր. Դանդաղ աճում է HBeAg- դրական պացիենտների բուժման ժամանակ; սովորաբար HBeAg- բացասական պացիենտների մոտ շատ ցածր է |
Բուժման դադարեցումից հետո ախտադաձի ռիսկ | Ցածր է նրանց մոտ, ովքեր ունեն կայուն պատասխան, թերապիաից 6–12 ամիս անց | Չափավոր, եթե բուժումը նախա-տեսված է HBeAg-սերոկոնվերսայից հետո: Բարձր է HBeAg-բացասական հիվանդության համար |
Վաղ դադարեցման կանոններ | Այո | Ոչ |
Վիրուսի կայունության զարգացման ռիսկ | Ոչ | Նվազագույնից մինչև բացակայություն |
Նախքան թերապիան սկսելը խորհրդատվության և պացիենտների պատրաստման համար հիմնական կետերը
Անհրաժեշտ է խորհրդակցել պացիենտների հետ հետևյալ խնդիրների վերաբերյալ՝
- բուժման ցուցումներ, ներառյալ հնարավոր օգուտները և կողմնակի ազդեցությունները
- երկարատև բուժում անցնելու պատրաստակամություն և այցելությունների անհրաժեշտություն ինչպես բուժման ընթացքում, այնպես էլ դրա ավարտից հետո մոնիտորինգի համար
- բուժման արդյունավետության պահպանման և դեղամիջոցների ռեզիստենտության զարգացման ռիսկը նվազեցնելու համար բուժման ռեժիմը պահպանելու կարևորությունը
- ֆինանսական հետևանքները:
Բարձր ռեզիստենտության բարիեր ունեցող ՆԱ-ով թերապիայի համար անհրաժեշտ չէ HBV գենոտիպավորումն և ռեզիստենտության որոշումը:
Բուժման պատասխանի չափանիշները
Բուժման պատասխանների թվում կարելի է առանձնացնել վիրուսաբանականը, շճաբանականը, կենսաքիմիականը և հյուսվածաբանականը: Բուժման պատասխանները անհրաժեշտ է գնահատել մի քանի անգամ բուժման ընթացքում և բուժումից հետո:
Վիրուսաբանական պատասխաններ ՆԱ-ի նկատմամբ՝
- ՆԱ-ի ընթացքում վիրուսաբանական պատասխանը սահմանվում է որպես չորոշվող HBV ԴՆԹ 10 ՄՄ/մլ հայտնաբերման զգայունության սահման ունեցող ՊՇՌ-ով:
Առաջնային չպատասխանելը սահմանվում է՝ շիճուկում HBV ԴՆԹ-ի 1 log10 պակաս նվազումը 3 ամսվա թերապիայից հետո:
Մասնակի վիրուսաբանական պատասխանը սահմանվում է որպես HBV ԴՆԹ-ի ավելի քան 1 log10 ՄՄ/մլ նվազում, բայց հայտնաբերելի HBV ԴՆԹ-ն առնվազն 12 ամիս տևողությամբ թերապիայի դեպքում:
Վիրուսաբանական ճեղքում (ռեցիդիվ) սահմանվում է որպես HBV ԴՆԹ մակարդակի ավելի 1 log10 ՄՄ/մլ հաստատված բարձրացում համեմատած թերապիայի ընթացքում HBV ԴՆԹ մակարդակի նադիրի (ամենացածր արժեքի) հետ; այն կարող է նախորդել կենսաքիմիական ճեղքմանը, որը բնութագրվում է ԱԼՏ-ի մակարդակի բարձրացմամբ:
- Այն պացիենտների մոտ, ովքեր դադարեցնում են ՆԱ-ը, կայուն թերապևտիկ վիրուսա-բանական պատասխանը կարող է սահմանվել որպես շիճուկում HBV ԴՆԹ <2000 ՄՄ/մլ մակարդակ թերապիայի ավարտից առնվազն 12 ամիս անց:
Վիրուսաբանական պատասխան ՊԷԳ-ԻՖՆ բուժման նկատմամբ`
- Վիրուսաբանական պատասխան է համարվում HBV ԴՆԹ <2000 ՄՄ/մլ կոնցենտրացիան: Այս ցուցանիշը սովորաբար գնահատվում է 6 ամիս անց և բուժման վերջում, ինչպես նաև 6 և 12 ամիս անց բուժումն ավարտելուց հետո
- բուժման ավարտից հետո կայուն վիրուսաբանական պատասխան է համարվում HBV ԴՆԹ <2000 ՄՄ/մլ մակարդակը 12 ամսից ոչ պակաս բուժման դադարեցումից հետո:
Շճաբանական պատասխանը`
- HBeAg վերաբերյալ գնահատվում է միայն HBeAg-դրական քրոնիկ հեպատիտ B-ով պացիենտների մոտ որոշվում է որպես HBeAg անհետացում և HBeAg սերոկոնվերսիա (անտի-НВe առաջացում):
- HBsAg-ի վերաբերյալ գնահատվում է քրոնիկ հեպատիտ B-ով բոլոր պացիենտների մոտ և որոշվում է որպես HBsAg անհետացում ու HBsAg սերոկոնվերսիա (անտի-НВs առաջացում):
Հյուսվածաբանական պատասխանը որոշվում է որպես բորբոքային նեկրոտիկ պրոցեսի ակտիվության իջեցում (2 բալ HAI սանդղակով կամ Ishak-ի համակարգով) առանց ֆիբրոզի արտահայտվածության ուժեղացման, ելակետային տվյալների համեմատությամբ։
Կենսաքիմիական պատասխանը որոշվում է որպես ԱԼՏ ակտիվության մինչև նորմալ մակարդակի իջեցումը: Այդ ցուցանիշը գնահատվում է մի քանի անգամ բուժման ընթացքում, վերջում և բուժում ավարտելուց հետո: Կայուն կենսաքիմիկան պատասխանի հաստատման համար պահանջվում է հսկողություն բուժումն ավարտելուց հետո 1 տարուց ոչ պակաս կտրվածքով՝ յուրաքանչյուր 3 ամիսը մեկ ԱԼՏ-ի ակտիվության որոշմամբ։
ՆԱ դադարեցում
- ՆԱ կարող են դադարեցվեն HBsAg-ի հաստատված անհետացումից հետո, HBs-սերոկոնվերսիայով կամ առանց դրա։
- ՆԱ կարող են դադարեցվել HBeAg- դրական քրոնիկ B հեպատիտով առանց ցիռոզի պացիենտների դեպքում, որոնց մոտ դիտվում է կայուն HBeAg-սերոկոնվերսիա և չորոշվող HBV ԴՆԹ և ովքեր ստացել են առնվազն 12 ամիս թերապիա: Մշտադիտարկում ՆԱ-ները դադարացնելուց հետո անհրաժեշտ է։
- ՆԱ դադարեցումը ընտրված առանց ցիռոզի HBeAg բացասական պացիենտների
դեպքում, որոնք երկարատև (3 տարի) ունեցել են վիրուսաբանական ճնշում, կարող է դիտարկվել, եթե հետագա ՆԱ-ները դադարացնելուց հետո մշտադիտարկում հնարավոր լինի երաշխավորել։
TDF և ETV տոքսիգենության մոնիտորինգ
Չնայած TDF-ը կապված է նեֆրոթոքսիկության, հիպոֆոսֆատեմիայի, ոսկրային հյուսվածքի միներալիզացման նվազեցման և օստեոպենիայի ռիսկի հետ, ապացույցների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ TDF-ի կամ ETV-ի երկարատև օգտագործման դեպքում այդ անբարենպաստ հետևանքների ռիսկը նույնիսկ ՄԻԱՎ-ով վարակված անձանց մոտ ցածր է (0.3–2% նեֆրոտոքսիկության համար):
Սկզբնական գնահատում`
- Երիկամային բազային ֆունկցիան և երիկամային դիսֆունկցիայի ելակետային ռիսկը պետք է գնահատվեն բոլոր անձանց մոտ նախքան հակավիրուսային թերապիան։
- Երիկամային ֆունկցիայի մոնիտորինգը պետք է իրականացվի ամեն տարի այն անձանց մոտ, ովքեր երկար ժամանակ ստանում են TDF կամ ETV։
- Երեխաների մոտ աճի ցուցանիշները պետք է ուշադիր վերահսկվեն։
Բուժման անհաջողությունը
Դեղակայունությամբ օժտված մուտանտների սելեկցիան հանդիսանում է ՆԱ-ով երկարատև բուժման հիմնական խնդիրը: HBV-ն բնութագրվում է ռեպլիկացիայի բարձր մակարդակով, որն ուղեկցվում է օրական 1010–12 մուտացիաների առաջացմամբ:
Այն պայմաններում, երբ HBV ԴՆԹ-ի որոշումը հասանելի է, հակավիրուսային թերապիայի սկզբնական ձախողումը կարող է սահմանվել որպես անզորություն հակավիրուսային դեղերով HBV ԴՆԹ-ի մակարդակի իջեցմանը ≥1 x log10 ՄՄ/մլ 3 ամիս անց ընթացքում: Բուժման երկրորդական ձախողումը կարող է սահմանվել որպես HBV ԴՆԹ-ի մակարդակի բարձրացում ≥1 x log10 ՄՄ/մլ, առավելագույն անկման մակարդակից հաշվելով, այն անձանց համար, որոնց մոտ հակավիրուսային թերապիան սկզբանական ժամանակ եղել է արդյունավետ (շիճուկում HBV ԴՆԹ-ի մակարդակի իջեցում ≥1 x log10 ՄՄ/մլ-ով):
Բոլոր այն անձինք, որոնց մոտ հաստատվել կամ կասկածվում են հակավիրուսային դեղերի – լամիվուդինի, էնտեկավիրի, ադեֆովիրի կամ տելբիվուդինի նկատմամբ ռեզիստենտության զարգացում (այսինքն նախորդ բուժման պատմություն կամ առաջնային բուժմանը չպատասխանելու պարագայում), խորհուրդ է տրվում անցնել տենոֆովիրի:
Դեռևս թերապիա չստացող պացիենտների մշտադիտարկման սկզբունքներն ըստ EASL-ի ՝
- HBeAg-դրական քրոնիկ HBV վարակված պացիենտները, որոնք <30 տարեկանից, պետք է հետազոտվեն առնվազն յուրաքանչյուր 3-6 ամիսը մեկ:
- Այն պացիենտները, ովքեր ունեն HBeAg-բացասական քրոնիկ HBV վարակ և HBV ԴՆԹ-ի մակարդակը շիճուկում <2,000 ՄՄ/մլ, պետք է հետազոտվեն յուրաքանչյուր 6-12 ամիսը մեկ:
- Այն պացիենտները, ովքեր ունեն HBeAg-բացասական քրոնիկ HBV վարակ և HBV ԴՆԹ-ի մակարդակ շիճուկում ³2,000 ՄՄ/մլ, պետք է հետազոտվեն յուրաքանչյուր 3 ամիսը մեկ անգամ առաջին տարվա ընթացքում և դրանից հետո յուրաքանչյուր 6 ամիսը մեկ:
Հիվանդության հարաճուն ընթացքի և բուժմանը պատասխանելու մշտադիտարկումը քրոնիկ հեպատիտ B-ով տառապող անձանց մոտ բուժումից առաջ, ընթացքում և հետո
Ըստ ԱՀԿ-ի առաջարկվում է առնվազն տարին մեկ անգամ վերահսկել հետևյալ ցուցանիշները`
- ԱԼՏ, ԱՍՏ, APRI, HBsAg, HBeAg և HBV ԴՆԹ-ի մակարդակները (եթե HBV ԴՆԹ որոշումը հասանելի է)
- Ցիռոզի առկայության գնահատում ոչ ինվազիվ թեստերի կիրառմամբ ցիռոզի նախնական բացակայության պայմաններում (APRI կամ FibroScan ինդեքս)
- Եթե պացիենտը բուժում է ստանում, բուժման նկատմամբ հակվածություն (բուժման կարգի պահպանումը, adherence) պետք է պարբերաբար ստուգվի յուրաքանչյուր այցի ընթացքում:
Ըստ ԱՀԿ-ի ավելի հաճախակի մշտադիտարկում`
- այն անձանց մոտ, ովքեր դեռ չեն համապատասխանում հակավիրուսային թերապիա նշանակելու չափանիշներին, ավելի հաճախ հիվանդության առաջընթացի մշտադիտարկում կարող է իրականացվել, եթե դիտվում է՝ պարբերաբար ոչ նորմալ ԱԼՏ-ի մակարդակ կամ HBV ԴՆԹ մակարդակի տատանումներ 2000-20000 ՄՄ/մլ և ՄԻԱՎ-ով վարակված անհատների մոտ:
- Բուժում ստացող անձինք կամ բուժումը դադարեցնելուց հետո. Բուժում ստանալիս ավելի հաճախակի մշտադիտարկումը (առաջին տարվա ընթացքում առնվազն 3 ամիսը մեկ) ցուցված է հիվանդության ավելի ծանր փուլով տառապող անձանց (ցիրոզ); թերապիայի առաջին տարվա ընթացքում` բուժման պատասխանը և հակվածություն (բուժման կարգի պահպանման) գնահատելու նպատակով, եթե կասկածի տակ է դնում հակվածությունը, ՄԻԱՎ-ով վարակվածություն ունեցող մարդկանց մոտ, բուժումը դադարեցնելուց հետո:
Մշտադիտարկում հեպատոցելյուլյար կարցինոմայի (ՀՑԿ) հայտնաբերման նպատակով
ՀՑԿ-ի համար ամենակարևոր ռիսկի գործոններն են՝
- Ցիռոզը
- HBeAg-ի դրական ստատուսը
- ընտանեկան պատմության մեջ ՀՑԿ
ՀՑԿ-ի հայտնաբերման համար խորհուրդ է տրվում կանոնավոր (յուրաքանչյուր 6 ամիսը մեկ) հետազոտություններ՝ որովայնի օրգանների ուլտրա-ձայնային հետազոտություն և ալֆա-ֆետոպրոտեինի (AFP) որոշում`
- ցիռոզ ունեցողներին անկախ տարիքից կամ այլ ռիսկի գործոններից
- ընտանեկան պատմության մեջ ՀՑԿ ունեցող անձանց
- 40 տարեկանից բարձր անձանց
ՀԱՏՈՒԿ ԽՄԲԵՐԻ ՊԱՑԻԵՆՏՆԵՐԻ ԲՈՒԺՈՒՄ
Հեպատիտ B և ՄԻԱՎ համավարակ
HBsAg դրական բոլոր պացիենտները պետք է հետազոտվեն ՄԻԱՎ-ի նկատմամբ, նախքան այս դեղերով HBV վարակի նկատմամբ բուժում սկսելը։
HBV վարակը չի ազդում ՄԻԱՎ վարակի ընթացքի վրա, իսկ ՄԻԱՎ վարակը էապես ազդում է HBV վարակի բնականոն ընթացքի վրա՝ նպաստելով լյարդի հիվանդության, լյարդի ցիրոզի և ՀՑԿ-ի պրոգրեսիվմանը, ՀՌՎ ստացող պացիենտների մոտ բարձրանում է հեպատոտոքսիկության և ԻՎԲՀ-ի զարգացման վտանգը։
- HBV համավարակով բոլոր ՄԻԱՎ դրական պացիենտները պետք է սկսեն հակառետրովիրուսային (ՀՌՎ) թերապիան՝ անկախ CD 4 բջիջների քանակից:
- HIV-HBV համավարակով պացիենտները պետք է ստանան TDF-ի կամ TAF-ի վրա հիմնված ՀՌՎ բուժում։
Վիրուսային հեպատիտ D (դելտա վարակ)
- Հարուցիչը ՌՆԹ պարունակող դեֆեկտային վիրուս է, միջանկյալ տեղ զբաղեցնում է բույսերի և կենդանիների վիրուսների միջև։
- Ընդունակ չէ ինքնուրույն ռեպլիկացիայի, ռեպլիկացիայի համար հեպատիտ D վիրուսը վիրուս-օգնականի կարիք ունի, որի դերը կատարում է հեպատիտ B վիրուսը, մասնավորապես HBsAg-ը։
- Ընթանում է բացառապես համավարակի կամ սուպերվարակի ձևով հեպատիտ B հետ
- Ունի ծանր քրոնիկ ընթացքի հակում
- Ախտորոշվում է արյան մեջ հակա HDV IgM-ի հայտնաբերմամբ
- HBV-HDV համավարակի ժամանակ HDV-ն հաճախ հանդիսանում է դոմինանտ վիրուս։
Բուժումը՝
- Լյարդի կոմպենսացված ախտահարմամբ HDV-HBV համավարակով պացիենտների համար ՊԷԳ-ԻՖՆα-ով առնվազն 48 շաբաթ տևողությամբ շարունակական բուժումը ընտրության միջոց է:
- HBV ԴՆԹ շարունակվող ռեպլիկացիայով HDV-HBV համավարակով պացիենտների համար պետք է ի նկատի ունենալ ՆԱ թերապիան:
- ՊԷԳ-ԻՖՆα բուժումը կարող է շարունակվել մինչև 48 շաբաթ՝ անկախ բուժման պատասխանից, լավ տանելիության պայմաններում:
Ներկայումս HBV և HDV համավարակված պացիենտները պարտադիր պետք է բուժվեն ՊԷԳ-ԻՖՆα-ով։ Այս բուժումների հաջողության տոկոսը բավականին ցածր է։
Հեպատիտ B և C համավարակ
Քրոնիկ HBV վարակակիրների մոտ HCV համավարակը խթանում է լյարդի ախտահարման զարգացումը և բարձրացնում է ՀՑԿ-ի զարգացման հավանականությունը: Հետևաբար, բոլոր քրոնիկ HBV վարակակիրները պետք է ենթարկվեն ստուգման HCV-ի և այլ արյունային վարակների նկատմամբ: Հեպատիտ B-ով և C-ով համավարակված պացիենտների մոտ, HBV-ի ԴՆԹ-ի մակարդակը հաճախ ցածր է կամ անհայտնաբերելի, չնայած նրան, որ այն կարող է անընդհատ տատանվել, և հեպատիտ C-ն սովորաբար լյարդի քրոնիկ բորբոքման հիմնական առաջատարն է։
Բուժումը՝
- HCV-ի բուժումը ուղղակի ազդեցության հակավիրուսային դեղորայքով (ՈւԱՀԴ) կարող է նպաստել HBV-ի ռեակտիվացմանը: HBV-ի բուժման ստանդարտ չափանիշներին համապատասխանող պացիենտները պետք է ստանան նաև ՆԱ բուժում:
- ՈւԱՀԴ թերապիա ստացող HBsAg-դրական պացիենտների բուժման մեջ պետք է նաև նկատի առնվի զուգահեռ ՆԱ-ով կանխարգելումը, մինչև 12 շաբաթ ՈւԱՀԴ-ից հետո, և նրանք պետք է գտնվեն խիստ հսկողության տակ:
- ՈւԱՀԴ թերապիա ստացող HBsAg-բացասական, հակա-HBc դրական պացիենտները պետք է գտնվեն հսկողության տակ և ԱԼՏ-ի ակտիվության բարձրացման դեպքում ստուգվեն HBV-ի ռեակտիվացիայի նկատմամբ։
Արտալյարդային դրսևորումներ
HBV-ի հետ կապված արտալյարդային դրսևորումները ներառում են՝ վասկուլիտ, մաշկային դրսևորումներ (պուրպուրա), հանգուցային պոլիարտերիտ, արթրալգիաներ, ծայրամասային նեյրոպաթիա և գլոմերուլոնեֆրիտ: Այս պացիենտների մոտ կարող են հայտնաբերվել խառը կրիոգլոբուլինեմիաներ, դրական ռևմատոիդ գործոն կամ բորբոքային մարկերներ (կոմպլիմենտի գործոն C3/C4, C-ռեակտիվ սպիտակուց, ԷՆԱ):
- HBV-ի ռեպլիկացիայի փուլում և արտալյարդային դրսևորումներով պացիենտները պետք է ստանան ՆԱ-ով հակավիրուսային բուժում:
- ՊԷԳ-ԻՖՆα-ն չպետք է նշանակվի իմունիտետի հետ կապված արտալյարդային դրսևորումներով պացիենտներին (այն կարող է ուժեղացնել իմուն միջնորդված արտալյարդային դրսևորումները )։
Սուր հեպատիտ B
Սուր հեպատիտ B-ով պացիենտների մոտ գերնպատակ է հանդիսանում կանխել սուր կամ ենթասուր լյարդային անբավարարությունը։
- Սուր HBV հեպատիտով ավելի քան 95% մեծահասակ պացիենտների մոտ հատուկ բուժում չի պահանջվում, քանի որ նրանք հակված են ինքնալավացման:
- Միայն ծանր, սուր հեպատիտ B-ով կոագուլոպաթիաներով կամ բուժման ձգձգվող ընթացքով պացիենտներին է առաջարկվում ՆԱ բուժում և լյարդի փոխպատվաստում։
Երեխաներ
Երեխաների մոտ քրոնիկ HBV վարակը մեծ մասամբ անախտանիշ է ընթանում, սակայն կյանքի ընթացքում նշանակալի կլինիկական բարդությունների առաջացման ռիսկը բացառված չէ։
- Երեխաների մոտ հիվանդության ընթացքը ընդհանուր առմամբ մեղմ է, և երեխաների մեծ մասը չի համապատասխանում բուժման ցուցումների ստանդարտին, բուժումը պետք է նշանակվի զգուշությամբ:
- Երեխաները կամ դեռահասները բուժման չափանիշներին համապատասխանության դեպքում կարող են բուժվել հետևյալ դեղամիջոցներով ETV, TDF, TAF և PegIFNa
ԱԿՀ-ի կողմից ամբողջ աշխարհում HBV-ի գլոբալ պատվաստումների շնորհիվ, երեխաների մոտ վարակումների թիվը բավականին նվազել է:
Հղիներ
HBV-ի պերինատալ փոխանցումը իմունականխարգելման բացակայության դեպքում, եթե մայրը HBeAg- դրական է՝ կազմում է 70-90%, իսկ HBeAg-բացասական մորից՝ 10%։ Վարակված երեխաներից մոտ 90%-ի մոտ զարգանում է քրոնիկ հեպատիտ։ HBV-ի պերինատալ փոխանցման կանխարգելումը կախված է HBIG-ի և պատվաստանյութի կոմբինացված ներարկումից, ինչը պետք է կատարվի ծննդաբերության 12 ժամվա ընթացքում։ Այս պրակտիկան կրճատում է պերինատալ փոխանցումը >90%-ից մինչև <10%:
Խորհուրդներ՝
- HBsAg-ի սկրինինգը հղիության առաջին եռամսյակում պարտադիր ցուցված է։
- Մանկածին տարիքի կանանց մոտ, ովքեր չունեն ֆիբրոզ և պլանավորում են հղիանալ մոտ ապագայում, խելամիտ կլինի հետաձգել թերապիան մինչև երեխայի ծնունդը։
- TDF թերապիան խորհուրդ է տրվում քրոնիկ HBV ունեցող կանանց, որոնց մոտ զարգացել է խորացած ֆիբրոզ կամ ցիռոզ։
- Հղի կանայք, ովքեր արդեն իսկ ՆԱ թերապիա են ստանում, պետք է շարունակեն TDF, իսկ ETV կամ այլ ՆԱ դեպքում պետք է անցնեն TDF-ի։
- Բարձր քանակի (HBV ԴՆԹ 200 000 ՄՄ/մլ) կամ HBsAg-ի (4 log10 ՄՄ/մլ) ունեցող բոլոր հղի կանանց TDF-ով հակավիրուսային թերապիան պետք է սկսվի 24-28 շաբաթականից մինչև ծննդաբերելուց հետո 12 շաբաթ անց ընկած ժամանակահատվածում։
- TDF-ով կամ պրոֆիլակտիկ բուժման մեջ գտնվող, HBsAg-դրական կանանց հակացուցված չէ կրծքով կերակրելը։
HBsAg-ը կարող է հայտնաբերվել մայրական կաթում, սակայն HBsAg կրող մայրերին հակացուցված չէ կրծքով կերակրումը։ TDF-ի որոշակի կոնցենտրացիա հայտնաբերվել է այն կանանց մայրական կաթում, ովքեր բուժվել են TDF-ով, սակայն վերջինիս պերօրալ ճանապարհով կենսահասանելիություն սահմանափակ է, ուստի երեխաներին հասնում է վերջինիս բավականին քիչ կոնցենտրացիա։
Դիալիզով և երիկամի փոխպատվաստումով պացիենտներ
HBV-ն դեռևս մեծ տարածում ունի դիալիզի և երիկամի փոխպատվաստումով պացիենտների մոտ և կարող է հանգեցնել զգալի հիվանդացության և մահացության:
- Դիալիզի կամ երիկամի փոխպատվաստման ենթակա բոլոր պացիենտները պետք է հետազոտվեն HBV մարկերների նկատմամբ:
- Բուժում պահանջող HBsAg-դրական դիալիզի պացիենտները պետք է ստանան ETV կամ TAF:
- Բոլոր HBsAg-դրական երիկամի փոխպատվաստման ենթարկվողները պետք է, որպես պրոֆիլակտիկա կամ բուժում ստանան ETV կամ TAF:
- HBsAg-բացասական, հակա-HBc դրական անձինք պետք է գտնվեն հսկողության տակ HBV-ի վերաբերյալ երիկամի փոխպատվաստումից հետո:
Առողջապահության ոլորտի աշխատողներ
- HBV վարակը չպետք է որակազրկի վիրաբուժության, ստոմատոլոգիայի կամ բժշկության այլ ոլորտների բուժաշխատողներին։
- Առողջապահության ոլորտի աշխատողները, որոնց արյան շիճուկում HBV ԴՆԹ>2000 ՄՄ/մլ, փոխանցման ռիսկը նվազեցնելու համար պետք է անցնեն համապատասխան բուժում ։
- HBsAg-բացասական, հակա-HBc դրական անձինք պետք է ստանան հակա-HBV կանխարգելում, եթե առկա է HBV-ի ռեակտիվացման վտանգ:
Իմունոսուպրեսիվ թերապիա և քիմիոթերապիա ստացող պացիենտներ
- Իմունոսուպրեսիվ թերապիա և քիմիոթերապիա ստանալու ենթակա բոլոր թեքնածուները նախքան բուժումը սկսելը պետք է ստուգվեն HBV-ի մարկերների վերաբերյալ:
- Բոլոր HBsAg-դրական պացիենտները պետք է ստանան ETV, TDF կամ TAF որպես բուժում կամ կանխարգելում:
- HBsAg-բացասական, հակա-HBc դրական անձինք պետք է ստանան հակա-HBV կանխարգելում, եթե առկա է HBV-ի ռեակտիվացման վտանգ: