Հեպատիտ B և C վարակի ախտորոշումը

Գնալ կայք

Հեպատիտ B վարակի ախտորոշումը

ՈՒ՞Մ ՀԵՏԱԶՈՏԵԼ HBV ՎԱՐԱԿԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ (ԱՀԿ)

Բնակչության խմբեր

Առաջարկություններ

Ընդհանուր բնակչության թեստավորում

Երբ HBsAg-ի շճաբանական տարածվածությունը ընդհանուր բնակչության շրջանում կազմում է ≥2% կամ ≥5%, բոլոր մեծահասակներին պլանային կարգով առաջարկվում է շճաբանական թեստավորում HBsAg-ի նկատմամբ՝ համակցելով կանխարգելման, օգնության և բուժման ծառայությունների հետ:

Հղիների ընթացիկ թեստավորում

Երբ HBsAg-ի շճաբանական տարածվածությունը ընդհանուր բնակչության շրջանում կազմում է ≥2% կամ ≥5%, նախածննդյան բժշկական օգնության և սպասարկման կազմակերպություններում պլանային կարգով բոլոր հղի կանանց առաջարկվում է շճաբանական թեստավորում HBsAg-ի նկատմամբ՝ համակցելով կանխարգելման, օգնության և բուժման ծառայությունների հետ: Նախածննդյան բժշկական օգնության և սպասարկման կազմակերպություններում առաջարկվում է թեստավորում՝ HBV-ի նկատմամբ զույգերին և զուգընկերներին:

Նպատակային թեստավորում բնակչության առավել ախտահարված խմբերի շրջանում

Ցանկացած պայմաններում առաջարկվում է շճաբանական թեստավորում HBsAg-ի նկատմամբ՝ համակցելով կանխարգելման, օգնության և բուժման ծառայությունների հետ, հետևյալ անձանց.

1) Մեծահասակներ և դեռահասներ HBV-վարակով առավել ախտահարված բնակչության խմբից (այսինքն՝ որոնք մտնում են բնակչության՝ HBV վարակվածության բարձր մակարդակ ունեցող խմբի մեջ կամ որոնց կենսաձևը ներկայում կամ անցյալում կապված է HBV վարակման բարձր ռիսկի հետ),

2) Քրոնիկ վիրուսային հեպատիտի կլինիկական կասկածով մեծահասակներ, դեռահասներ և երեխաներ (ախտանշանների և լաբորատոր դրոշմների առկայություն),

3) HBV վարակված անձանց սեռական զուգընկերներ, երեխաներ և ընտանիքի այլ անդամներ և նրանց հետ համատեղ ապրող անձինք,

4) Բուժաշխատողներ՝ բոլոր դեպքերում առաջարկվում է շճաբանական թեստավորում HbsAg-ի նկատմամբ և պատվաստում հեպատիտ B-ի նկատմամբ նախկինում չպատվաստաված բոլոր բուժաշխատողներին:

Արյան դոնորներ

Բոլոր դեպքերում արյան դոնորների սքրինինգը պետք է կրի պարտադիր բնույթ՝ համակցելով օգնության ցուցաբերման, խորհրդատվության և բուժման ծառայությունների հետ նրանց համար, ում մոտ ստացվել է թեստի դրական արդյունք:

Քրոնիկ HBV վարակով պացիենտների առաջնային գնահատումը պետք է ընդգրկի՝

  • ամբողջական պատմություն
  • ֆիզիկական զննում
  • HBV մարկերների (դրոշմների) գնահատում
  • լյարդի հիվանդության ծանրության գնահատում

HBV ՄԱՐԿԵՐՆԵՐԸ

Հեպատիտ B-ի վիրուսի մակերեսային հակածին (HBsAg) (HBsurface antigen)

HBV արտաքին թաղանթի սպիտակուց, որը գոյանում է վիրուսի ռեպլիկացիայի արդյունքում և հայտնաբերվում է արյան մեջ սուր և քրոնիկ HBV-վարակի ժամանակ: HBV վարակի ժամանակ հայտնաբերվող առաջին շճաբանական մարկերն է (պատուհանի շրջանը~ 38 օր)

Հեպատիտ B-ի վիրուսի կորիզային հակածին (HBcAg) (HBcore antigen)

HBV կորիզային սպիտակուց: Կորիզային սպիտակուցը պատված է HBsAg և դրա համար չի հայտնաբերվում ազատ վիճակում արյան շիճուկի մեջ:

Հեպատիտ B-ի վիրուսի e-հակածին (HBeAg) (HBe antigen)

Վիրուսային սպիտակուց, որը հայտնաբերվում է հեպատիտ B-ի վիրուսի բարձր ռեպլիկատիվ ակտիվության փուլում: HBeAg սովորաբար հանդիսանում է «վայրի տեսակի» վիրուսի ակտիվ ռեպլիկացիայի դրոշմ, սակայն զգալի դեր չի խաղում ռեպլիկացիայի գործընթացում:

Հակամարմիններ հեպատիտ B-ի մակերեսային հակածնի նկատմամբ (հակա-HBs) (HBsurface antibody)

Հակամարմիններ HBsAg-ի նկատմամբ: Առաջանում են ի պատասխան հեպատիտ B-ի նկատմամբ պատվաստման և հեպատիտ B-ից առողջացման ընթացքում: Այս հակամարմինների առկայությունը վկայում է նախկինում տարած վարակի և իմունիտետի զարգացման մասին:

Հակամարմիններ հեպատիտ B-ի վիրուսի e-հակածնի նկատմամբ (հակա-HBe) (HBe antibody)

Հակամարմիններ HBeAg-ի նկատմամբ: Հայտնաբերվում են հեպատիտ  B վիրուսի ռեպլիկացիայի ցածր մակարդակի ժամանակ, ինչպես նաև հիվանդության HBeAg-բացասական տարբերակի ժամանակ (այսինքն՝ HBeAg-ի խանգարված սինթեզով HBV-ի շտամով վարակվածության ժամանակ):

Հակամարմիններ հեպատիտ B-ի կորիզային հակածնի նկատմամբ

(հակա-HBc) (HBcore antibody)

Հակամարմիններ հեպատիտ B-ի կորիզային (կապսիդային) սպիտակուցի նկատմամբ: Հակա-HBc հակամարմիններ և հայտնաբերվում են ինչպես սուր, այնպես էլ քրոնիկ վարակի ժամանակ:

Հակա-HBc IgM

Հակա-HBc ենթադաս: Հայտնաբերվում է սուր հեպատիտ B-ի կամ քրոնիկ հեպատիտ B-ի սրացման ժամանակ:

Հակա-HBc IgG

Հակա-HBc ենթադաս

Քրոնիկ  հեպատիտ B

HBV ԴՆԹ (HBV DNA)

HBV-ի գենոմներ, որոնք կարելի է հայտնաբերել և հաշվել արյան շիճուկում:

HBV-ի մի շարք մարկերների որոշումն անհրաժեշտ է վարակի բնութագրման համար (տարբերակել սուրը քրոնիկից, գնահատել վարակի փուլը, բուժման ցուցումները, վերահսկել հիվանդության առաջընթացը, հակավիրուսային բուժման և պատվաստման արդյունավետությունը)։

Արյան մեջ HBsAg-ի հայտնվելուն հաջորդում է HBeAg-ի ի հայտ գալը, որը հանդիսանում է վիրուսի ակտիվ ռեպլիկացիայի ցուցանիշ։ Սուր HBV վարակի դեպքում, որը  սովորաբար ինքնասահմանափակվող է, համեմատաբար վաղ տեղի է ունենում HBeAg-ի սերոկոնվերսիա հակա-HBe-ի, HBsAg-ի և HBeAg-ի անհետացում։ Սակայն քրոնիկ HBV վարակի դեպքում HBeAg-ի սերոկոնվերսիան կարող է հետաձգվել տարիներ, HBeAg- ը կարող է պահպանվել կամ ոչ HBeAg, ոչ էլ հակա-HBe  չեն հայտնաբերվում HBsAg-ի առկայությամբ։ HBV վարակի HBcAg-ի նկատմամբ հակամարմինները (հակա-HBc IgM) կարող են առաջանալ վարակի համեմատաբար վաղ շրջանում, հաճախ HBsAg- ի հայտնաբերելուց մեկ-երկու շաբաթ անց  և պակասում է մոտավորապես 6 ամիս անց։

Քրոնիկ HBV վարակը բնորոշվում է HBsAg-ի պահպանմամբ 6 ամսից ավելի։  Տարած HBV վարակը բնորոշվում է հակամարմինների առկայությամբ (հակա-HBs և հակա-HBc)։

Պատվաստումից հետո իմունիտետի առկայությունը բնութագրվում է միայն հակա-HBs-ի առկայությամբ։ Անհրաժեշտ է նաև պարզել՝ անձը վարակի HBeAg- դրական, թե բացասական փուլում է։ Քրոնիկ հեպատիտ B-ով անձանց մոտ HBeAg-դրական արդյունքը վկայում է HBV-ի ակտիվ ռեպլիկացիայի և բարձր վարակելիության մասին։ Ինքնալավացում տեղի է ունենում HBeAg- դրական սերոկոնվերսիայից հետո (հակա-HBe), HBV-ի ռեպլիկացիայի ակտիվության նվազմամբ և ԱԼՏ-ի ցուցանիշի նորմալացումով։

Լյարդի հիվանդության ծանրության գնահատումը

  • Կենսաքիմիական ցուցանիշների որոշում` ալբումին, ալանինամինոտրանսֆերազա (ԱԼՏ), ասպարտատամինոտրանսֆերազա (ԱՍՏ), գամմագյուտամիլտրանսպեպտիդազա (ԳԳՏ), հիմնային ֆոսֆատազա (ՀՖ), բիլիրուբին և պրոթոմբինային ժամանակ: Քրոնիկ հեպատիտ B-ով տառապող մարդկանց մոտ ԱԼՏ մակարդակը ենթակա է տատանումների և միտումը որոշելու համար անհրաժեշտ է երկարաժամկետ դիտարկում: Ըստ ԱՀԿ-ի ԱԼՏ-ի համար նորմայի վերին սահմանները տղամարդկանց մոտ 30 Մ/լ, իսկ կանանց մոտ՝ 19 Մ/լ։ ԱԼՏ մակարդակը համարվում է կայուն նորմալ կամ ոչ նորմալ, եթե ստացված արժեքները նորմայի վերին սահմանից ցածր կամ ավելի բարձր են 3 անընդմեջ չափումներով, որոնք կատարվել են կամայական ընդմիջումով 6-12 ամիս, կամ կանխորոշված ընդմիջումով 12 ամսվա ընթացքում: Սովորաբար ԱԼՏ-ի ակտիվությունն ավելի բարձր է, քան ԱՍՏ-ի: Սակայն լյարդի ցիռոզի զարգացման դեպքում կարող է նկատվել հակառակ հարաբերակցությունը: Ցիռոզի բնորոշ հատկանիշներն են՝ պլազմայի ալբումինի մակարդակի հարաճուն իջեցումը, պրոթրոմբինային ժամանակի երկարաձգումը, ինչը հաճախ ուղեկցվում է թրոմբոցիտների քանակի իջեցմամբ:
  • Արյան ընդհանուր անալիզ թրոմբոցիտների որոշմամբ։
  • HBeAg և հակա-HBe՝ քրոնիկ հեպատիտի փուլի որոշման համար։
  • HBV ԴՆԹ-ի (վիրուսային բեռի) մակարդակի չափում շիճուկում՝ պացիենտների ախտորոշման, վարակի փուլի հաստատման, պացիենտների բուժման և հետագա մոնիթորինգի համար։
  • Շիճուկում HBsAg-ի քանակականացում (կարող է օգտակար լինել, մասնավորապես HBeAg- բացասական քրոնիկ HBV վարակի դեպքում և այն պացիենտների մոտ, որոնք պետք է բուժվեն ինտերֆերոն-ալֆայով (ԻՖՆ-α))։
  • HBV գենոտիպն անհրաժեշտ չէ նախնական գնահատման մեջ, սակայն այն կարող է օգտակար լինել ԻՖՆ-α կանխատեսող արդյունավետ թերապիայի ընտրության համար և ՀՑԿ ռիսկի գնահատման համար։
  • Ուղեկցող հիվանդությունները, այդ թվում ալկոհոլային, աուտոիմունային, լյարդի մետաբոլիկ հիվանդությունը` ստեատոզ կամ ստեատոհեպատիտ և լյարդի քրոնիկ հիվանդության այլ պատճառները, պետք է համակարգված կերպով բացառվեն, ներառյալ հեպատիտ D-ի վիրուսով (HDV), հեպատիտ C վիրուսով (HCV) և ՄԻԱՎ-ով համավարակները։
  • Որովայնի ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈՒՁՀ)։
  • Ֆիբրոզի և/կամ նեկրոբորբոքման աստիճանի որոշելու համար պետք է կատարվի լյարդի բիոպսիա կամ ոչ ինվազիվ թեստեր։ Բոլոր ոչ ինվազիվ մեթոդների ախտորոշիչ ճշգրտությունն ավելի լավ է խորացած ֆիբրոզը կամ ցիռոզը բացառելու, քան հաստատելու համար: Ներկայումս լյարդի ֆիբրոզի փուլը գնահատելու և որոշելու համար նախապատվությունը տրվում է ոչ ինվազիվ թեստերին (ՈԻԹ):

ՈԻԹ  oգտագործվում են լյարդի ֆիբրոզի փուլը գնահատելու և որոշելու համար:

-APRI, FIB-4 և Fibrotest համակարգ (hիմնված են արյան կամ շիճուկի որոշ պարամետրերի որոշման վրա): APRI (ԱՍՏ և թրոմբոցիտների մակարդակի հարաբերակցության ցուցիչ) առաջարկվում է որպես նախընտրելի ՈԻԹ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում ցիռոզի առկայությունը գնահատելու համար (APRI >2):

-դինամիկ էլաստոգրաֆիա օգտագործելով (FibroScan, ARFI և 2D ֆորմատի հերթափոխային ալիքի էլաստո-գրաֆիա) արտոնագրված են և դրանք պետք է կատարվեն լաբորատորիաներում, որոնք բավարարում են որակի որոշակի ստանդարտների: Դինամիկ էլաստոգրաֆիան (օրինակ օգտագործելով FibroScan ապարատը) կամ FibroTest համակարգը կարող է նախընտրելի լինել այն պայմաններում, երբ այդ թեստերը մատչելի են, և դրանց գինը հիմնական խոչընդոտ չէ:

Ոչ ինվազիվ թեստերը՝

  • էժան են
  • արդյունքների մեկնաբանման համար հատուկ փորձ չեն պահանջում
  • կարող են իրականացվել ամբուլատոր հիմունքներով

Լյարդի բիոպսիան համարվում է  «Ոսկե ստանդարտ» լյարդի հիվանդության փուլը որոշելու և ֆիբրոզի աստիճանը գնահատելու համար։ Լայնորեն չի օգտագործվում պայմանավորված ՝

  • բարձր գնի
  • ինվազիվության
  • հիվանդի համար անհանգստության
  • բարդությունների ռիսկի
  • որակյալ նմուշը ստանալու հարցի
  • պահանջվում է փորձառու անձնակազմ հյուսվածքաբանական արդյունքները մեկնաբանելու նպատակով։

Հեպատիտ C-ի վարակի ախտորոշումը

ՈՒ՞Մ ՀԵՏԱԶՈՏԵԼ HCV ՎԱՐԱԿԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ(ԱՀԿ)

Բնակչության խմբեր

Առաջարկություններ

Նպատակային թեստավորում բնակչության առավել ախտահարված խմբերի շրջանում

1. Ցանկացած դեպքում առաջարկվում է HCV հակամարմինների նկատմամբ (հակա- HCV) շճաբանական թեստավորում՝ համակցելով կանխարգելման, օգնության և բուժման ծառայությունների հետ, հետևյալ անձանց.

1) մեծահասակներ և դեռահասներ, HCV-վարակով առավել ախտահարված բնակչության խմբերից (այսինքն՝ որոնք մտնում են HCV -ի տարածվածության բարձր մակարդակ ունեցող բնակչության խմբերի կազմի մեջ կամ որոնց վերհուշի մեջ առկա է շփում HCV -վարակի հետ/ HCV վարակման վարքագծային ռիսկի գործոններ),

2) քրոնիկ վիրուսային հեպատիտի կլինիկական կասկածով մեծահասակներ, դեռահասներ և երեխաներ (ախտանշանների և կլինիկական դրոշմների առկայություն):

Թեստավորում ընդհանուր բնակչության մակարդակով

2. Երբ HCV-ի նկատմամբ հակամարմինների շճաբանական տարածվածությունը ընդհանուր բնակչության շրջանում կազմում է ≥2% կամ ≥5%, առաջարկվում է բոլոր մեծահասակներին HCV-ի նկատմամբ հակամարմինների շճաբանական թեստավորում՝ համակցելով կանխարգելման, օգնության և բուժման ծառայությունների հետ:

Տարիքային կոհորտների թեստավորում

3. Այս մոտեցումը կիրառելի է վարակի առավել ցածր տարածվածությամբ բնակչության շրջանում կոնկրետ տարիքային կոհորտների անձանց նկատմամբ, որոնք ենթակա են վարակման և հիվանդացության բարձր ռիսկի:

Արյան դոնորներ

4. Բոլոր դեպքերում արյան դոնորների սքրինինգը պետք է կրի պարտադիր բնույթ՝ համակցելով օգնության ցուցաբերման, խորհրդատվության և բուժման ծառայությունների հետ նրանց համար, որոնց մոտ ստացվել է թեստի դրական արդյունք։

HCV ՄԱՐԿԵՐՆԵՐԸ

Հակամարմիններ հեպատիտ C վարակի նկատմամբ (հակա-HCV) (anti-HCV antibody)

Հեպատիտ C-ի վիրուսի նկատմամբ հակամարմինների առկայություն օրգանիզմում, որը հանդիսանում է նախկինում տարած կամ ընթացող վարակի մարկեր (կենսադրոշմ): 

HCV ՌՆԹ  (HCV RNA)

HCV գենոմներ, որոնք հայտնաբերվում և հաշվվում են արյան շիճուկի մեջ նուկլեինաթթուների նկատմամբ թեստավորման օգնությամբ (NAT):

հեպատիտ C վիրուսի կորիզային հակածին (HCVcAg)  (HCV core antigen)

HCV նուկլեոկապսիդային սպիտակուց, որն անջատվում է արյան պլազմայի մեջ վիրուսի հավաքման ժամանակ և հայտնաբերվում է ինֆեկցիոն պրոցեսի հենց սկզբում և ամբողջ ընթացքում:

HCV վարակի շճաբանական մարկերների ժամանակացույցը (time course):

HCV վարակի վիրուսաբանական և իմունոլոգիական մարկերների ժամանակային  ընթացքը, հատկապես վարակի առաջին ամիսների ընթացքում, հստակ նկարագրված չէ՝ պայմանավորված ընկալ օրգանիզմի իմուն պատասխանով, վիրուսի հատկություններով և վարակի մարկերների հայտնաբերման համար կիրառված հետազոտման մեթոդի զգայունությամբ։ Ինչպես ներկայացված է նկ․1-ում առաջին 1-2 շաբաթներին, երբ ոչ մի շճաբանական կամ վիրուսաբանական մարկեր չի հայտնաբերվում, հաջորդում է HCV բնական ընթացքը, որին բնորոշ է HCV ՌՆԹ-ի, այնուհետև HCV core p22 Ag-ի առկայությունը (հաջորդ 6-10 շաբաթների ընթացքում բացակայում է հակամարմինների պատասխանը)։ Այս շճաբանական պատուհանի շրջանում հայտնաբերվում է ազատ, հակամարմինների հետ չկապված HCV core antigen (HCVcAg), որոնք հետագայում կապվում են HCVսպեցիֆիկ հակամարմինների հետ։ Բացառապես  հակա-HCV հակամարմինների հայտնաբերման համար նախատեսված մեթոդները ունեն պատուհանի շրջան վարակի վաղ փուլում։

Քրոնիկ HCV վարակով պացիենտների առաջնային գնահատումը պետք է ընդգրկի՝

  • ամբողջական պատմություն
  • ֆիզիկական զննում
  • HCV մարկերների (դրոշմների) գնահատում
  • լյարդի հիվանդության ծանրության գնահատում
  • Բոլոր պացիենտները, որոնց մոտ կասկածվում է HCV-վարակ, պետք է հետազոտվեն արյան շիճուկում կամ պլազմայում HCV-հակամարմինների վերաբերյալ՝ որպես առաջին գծի ախտորոշիչ թեսթ։
  • Իմունոդեֆիցիտով և հեմոդիալիզով փոխարինող բուժում ստացող պացիենտների մոտ սուր հեպատիտ C-ի կասկածի դեպքում արյան շիճուկում կամ պլազմայում HCV ՌՆԹ-ի որոշումը պետք է կազմի նախնական գնահատման մի մասը:
  • Եթե հակա-HCV հակամարմինները հայտնաբերվել են, HCV ՌՆԹ-ն պետք է որոշվի զգայուն մոլեկուլային մեթոդի միջոցով՝ զգայունության ստորին սահմանը <15 ՄՄ/մլ
  • Հակա-HCV-դրական, HCV ՌՆԹ-բացասական պացիենտները պետք է կրկին հետազոտվեն HCV ՌՆԹ-ի վերաբերյալ 12 և 24 շաբաթ անց՝ վիրուսից վերջնական մաքրումը հաստատելու համար
  • ՊՇՌ մեթոդով HCV-ՌՆԹ-ի հայտնաբերումը և քանակական որոշումն անհրաժեշտ է այն պացիենտների մոտ, ովքեր հակավիրուսային բուժում պետք է ստանան:
  • Գենոտիպի, ինչպես նաև սուբգենոտիպերի որոշումը պետք է իրականացվի բուժումից առաջ, որպեսզի ընտրվի բուժման տարբերակն ու տևողությունը:

Լյարդի հիվանդության ծանրության գնահատումն անհրաժեշտ է մինչև բուժումն սկսելը, քանի որ բուժման ընտրությունը, ինչպես նաև տևողությունը և հետբուժական պրոգնոզը, կախված է ֆիբրոզի աստիճանից և ցիռոզից:

  • Կենսաքիմիական ցուցանիշների որոշում` ալբումին, ալանինամինոտրանսֆերազա (ԱԼՏ), ասպարտատամինոտրանսֆերազա (ԱՍՏ), գամմագյուտամիլտրանսպեպտիդազա (ԳԳՏ), հիմնային ֆոսֆատազա (ՀՖ), բիլիրուբին և պրոթոմբինային ժամանակ: Քրոնիկ հեպատիտով տառապող մարդկանց մոտ ԱԼՏ մակարդակը ենթակա է տատանումների և միտումը որոշելու համար անհրաժեշտ է երկարաժամկետ դիտարկում: Ըստ ԱՀԿ-ի ԱԼՏ-ի համար նորմայի վերին սահմանները տղամարդկանց մոտ 30 Մ/լ, իսկ կանանց մոտ՝ 19 Մ/լ։ ԱԼՏ մակարդակը համարվում է կայուն նորմալ կամ ոչ նորմալ, եթե ստացված արժեքները նորմայի վերին սահմանից ցածր կամ ավելի բարձր են 3 անընդմեջ չափումներով, որոնք կատարվել են կամայական ընդմիջումով 6-12 ամիս, կամ կանխորոշված ընդմիջումով 12 ամսվա ընթացքում: Սովորաբար ԱԼՏ-ի ակտիվությունն ավելի բարձր է, քան ԱՍՏ-ի: Սակայն լյարդի ցիռոզի զարգացման դեպքում կարող է նկատվել հակառակ հարաբերակցությունը: Ցիռոզի բնորոշ հատկանիշներն են՝ պլազմայի ալբումինի մակարդակի հարաճուն իջեցումը, պրոթրոմբինային ժամանակի երկարաձգումը, ինչը հաճախ ուղեկցվում է թրոմբոցիտների քանակի իջեցմամբ:
  • Արյան ընդհանուր անալիզ թրոմբոցիտների որոշմամբ։
  • Ուղեկցող հիվանդությունները, այդ թվում ալկոհոլային, աուտոիմունային, լյարդի մետաբոլիկ հիվանդությունը` ստեատոզ կամ ստեատոհեպատիտ և լյարդի քրոնիկ հիվանդության այլ պատճառները, պետք է համակարգված կերպով բացառվեն։
  • Անհրաժեշտ է ստուգել երիկամային ֆունկցիան (կրեատինին/գնահատված գլոմերուլային ֆիլտրման արագություն [eGFR]):
  • Արտալյարդային դրսևորումները պետք է իդենտիֆիկացնել ախտաիշների առկայության դեպքում։
  • Բոլոր պացիենտների մոտ անհրաժեշտ է ստուգել հեպատիտ B վիրուսը (HBV), ՄԻԱՎ-ը, ինչպես նաև հեպատիտ A վիրուսը (HAV): Եթե պացիենտները չունեն HBV և HAV, ապա պետք է պատվաստվեն այդ վիրուսների դեմ։
  • Որովայնի ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈՒՁՀ)։
  • Ֆիբրոզի և/կամ նեկրոբորբոքման աստիճանի որոշելու համար պետք է կատարվի լյարդի բիոպսիա կամ ոչ ինվազիվ թեստեր։ Բոլոր ոչ ինվազիվ մեթոդների ախտորոշիչ ճշգրտությունն ավելի լավ է խորացած ֆիբրոզը կամ ցիռոզը բացառելու, քան հաստատելու համար: Ներկայումս լյարդի ֆիբրոզի փուլը գնահատելու և որոշելու համար նախապատվությունը տրվում է ոչ ինվազիվ թեստերին (ՈԻԹ):

ՈԻԹ  oգտագործվում են լյարդի ֆիբրոզի փուլը գնահատելու և որոշելու համար:

-APRI, FIB-4 և Fibrotest համակարգ (hիմնված են արյան կամ շիճուկի որոշ պարամետրերի որոշման վրա): APRI (ԱՍՏ և թրոմբոցիտների մակարդակի հարաբերակցության ցուցիչ) առաջարկվում է որպես նախընտրելի ՈԻԹ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում ցիռոզի առկայությունը գնահատելու համար (APRI >2):

-դինամիկ էլաստոգրաֆիա օգտագործելով (FibroScan, ARFI և 2D ֆորմատի հերթափոխային ալիքի էլաստո-գրաֆիա) արտոնագրված են և դրանք պետք է կատարվեն լաբորատորիաներում, որոնք բավարարում են որակի որոշակի ստանդարտների: Դինամիկ էլաստոգրաֆիան (օրինակ օգտագործելով FibroScan ապարատը) կամ FibroTest համակարգը կարող է նախընտրելի լինել այն պայմաններում, երբ այդ թեստերը մատչելի են, և դրանց գինը հիմնական խոչընդոտ չէ:

Ոչ ինվազիվ թեստերը՝

  • էժան են
  • արդյունքների մեկնաբանման համար հատուկ փորձ չեն պահանջում
  • կարող են իրականացվել ամբուլատոր հիմունքներով

Լյարդի բիոպսիան իրականացվում է այն դեպքում, երբ կա անորոշություն կամ հնարավոր հավելյալ էթիոլոգիա։ Լայնորեն չի օգտագործվում պայմանավորված ՝

  • բարձր գնի
  • ինվազիվության
  • հիվանդի համար անհանգստության
  • բարդությունների ռիսկի
  • որակյալ նմուշը ստանալու հարցի
  • պահանջվում է փորձառու անձնակազմ հյուսվածքաբանական արդյունքները մեկնաբանելու նպատակով։
Քննություն

Կայքը ստեղծվել է ՄԱԿ-ի ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի հարցերի համատեղ ծրագրի աջակցությամբ՝ ՀՀ ԱՆ ակադեմիկոս Ս. Ավդալբեկյանի անվան Առողջապահության Ազգային Ինստիտուտի կողմից։ Կայքում արտահայտված տեսակետները հեղինակային են և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ՄԱԿ-ի ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի հարցերի համատեղ ծրագրի տեսակետները:

Design & Development by G Design Group